پنج سال «بانی جنگل»؛ روایتی از احیای لیشک و یک مسئولیت جمعی
دو نماینده از کمپین ریشه در سنگ ، به نمایندگی از تیم، حامیان و همراهان این مسیر، در نشست گزارش عملکرد پنجساله پروژه «بانی جنگل» که به همت مؤسسه سبزکاران بالان برگزار شد، حضور یافتند؛ رویدادی که فرصتی برای مرور پنج سال تجربه در احیای عرصه جنگلی لیشک سیاهکل و بررسی مسیر پیش رو بود.
این نشست روز پنجشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۵ در تالار مرکزی رشت و با حضور دکتر هادی حقشناس، استاندار گیلان؛ ترحم بهزاد، مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکتهای مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور؛ کامیار مرزبانی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گیلان و جمعی از مدیران دستگاههای اجرایی، جنگلبانان، اعضا و داوطلبان مؤسسه سبزکاران بالان برگزار شد.
پروژه بانی جنگل پس از پنج سال فعالیت در عرصه ۹۱ هکتاری لیشک، وارد مرحله دوم خود شده است؛ مرحلهای که بر اساس گزارش ارائهشده در این نشست، دیگر صرفاً بر کاشت نهال متمرکز نیست و موضوعاتی مانند حفاظت و زندهمانی درختان، معیشت جامعه محلی و شکلدادن به الگویی پایدار برای احیای مشارکتی جنگل در آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
تجربه مرحله نخست که با مشارکت بیش از ۲۰ هزار نفر از نقاط مختلف کشور و همراهی جامعه محلی به پایان رسیده نیز نشان داده است که نتیجه یک پروژه احیا را نمیتوان تنها با تعداد نهالهای کاشتهشده سنجید. مراقبت، پایش، مواجهه با آتشسوزی، یادگیری از تجربه، همراهی جامعه محلی و استمرار در طول زمان، اجزای جداییناپذیر چنین مسیری هستند. مدیران پروژه بانی جنگل نیز در گزارش پنجساله خود، تجربه و اعتماد شکلگرفته میان مردم، نهادهای دولتی و جامعه محلی را از دستاوردهای مهم این مسیر دانستند.
تأکید استاندار گیلان بر حفاظت از طبیعت و نقش مشارکت مردمی
دکتر هادی حقشناس، استاندار گیلان، در این نشست با اشاره به بازدید خود از عرصه لیشک، اقدامات انجامشده توسط مؤسسه سبزکاران بالان را ارزشمند دانست و تأکید کرد که حفاظت از منابع طبیعی گیلان نیازمند توجه جدیتر و مشارکت جامعه است.
“در لیشک میتوان کل گیلان را دید
او با بیان اینکه «در لیشک میتوان کل گیلان را دید»، بر اهمیت حفظ ظرفیتهای طبیعی استان در برابر توسعه نامتوازن و تغییر کاربری تأکید کرد. از نگاه او، حفاظت از اراضی ارزشمند گیلان باید همزمان با برنامهریزی برای توسعه شهری دنبال شود تا گسترش ساختوساز، بهویژه ویلاسازی، به قیمت از دست رفتن منابع طبیعی و زمینهای ارزشمند تمام نشود.
حقشناس همچنین با اشاره به فعالیت مؤسسه سبزکاران بالان در لیشک گفت این مجموعه بدون منفعت شخصی در مسیر کاشت نهال و احیای جنگل فعالیت کرده و مشارکت خیرین و بانیان نیز بخشی از این تجربه بوده است. او بهعنوان نماینده عالی دولت در استان، حمایت خود را از چنین اقدامات مشارکتی اعلام کرد و بر ضرورت شنیدهشدن صدای مردم و جوامع محلی در تصمیمهای مرتبط با محیطزیست تأکید داشت.
استاندار گیلان همچنین مسائل محیطزیستی و پسماند را از چالشهای مهم استان دانست و بر لزوم قرارگرفتن آنها در اولویت برنامههای اجرایی تأکید کرد. به اعتقاد او، در استانی با ظرفیتهای طبیعی گیلان، حفاظت از منابع طبیعی و کاشت درخت باید از اولویتهای مدیران محلی باشد.
مشارکت مردم؛ یکی از پایههای حفاظت از جنگل
در بخش دیگری از نشست، ترحم بهزاد، مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکتهای مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، بر محدودیت نیروی انسانی دستگاههای دولتی و ضرورت همکاری با تشکلهای مردمنهاد تأکید کرد. او مشارکت مردم و تقویت ارتباط میان دستگاههای اجرایی و سازمانهای مردمنهاد را یکی از مسیرهای مؤثر برای حفاظت و احیای منابع طبیعی دانست.
کامیار مرزبانی، مدیرکل منابع طبیعی گیلان، نیز با مرور تجربه لیشک توضیح داد که این عرصه پیش از همکاری با مؤسسه سبزکاران بالان چندین بار با برنامههای جنگلکاری و احیا مواجه شده بود، اما عواملی از جمله وقوع حریق مانع موفقیت پایدار آن شده بود. به گفته او، همکاری پنجساله منابع طبیعی با مؤسسه سبزکاران در عرصه ۹۱ هکتاری لیشک تجربه متفاوتی ایجاد کرد و منابع طبیعی نیز ادامه این همکاری در دوره پنجساله دوم را در نظر دارد.
یادمانی برای یک تلاش جمعی
در جریان این رویداد، نمایندگان کمپین «ریشه در سنگ» نیز یادمانی مرتبط با مشارکت این کمپین در حمایت از مسیر احیای جنگلهای هیرکانی دریافت کردند.
برای «ریشه در سنگ»، این یادمان پیش از آنکه متعلق به دو فرد حاضر در این نشست باشد، بازتاب تلاش مجموعهای از اعضای تیم، حامیان و همراهانی است که هر یک در بخشی از این مسیر نقش داشتهاند.
«ریشه در سنگ» با این نگاه شکل گرفت که میتوان میان صنعت و طبیعت رابطهای مسئولانهتر ایجاد کرد؛ رابطهای که تنها در سطح پیام و شعار باقی نماند و تا حد امکان به اقدام واقعی، مشارکت و گزارشپذیری منتهی شود.
حضور در این رویداد نیز برای ما بیش از آنکه فرصتی برای نمایش یک دستاورد باشد، فرصتی برای ثبت بخشی از این مسیر و یادآوری معنای مسئولیت جمعی است.
«ریشه در سنگ» از بانی جنگل و مؤسسه سبزکاران بالان برای سالها تلاش در این مسیر، برگزاری این رویداد و فراهمکردن فرصتی برای گردهمآمدن و مرور تجربهها و قدردانی از همراهان این حرکت سپاسگزار است.
این یادمان را با قدردانی ثبت میکنیم؛ نه بهعنوان نقطه پایان یک مسیر، بلکه بهعنوان یادآوری این واقعیت که حفاظت از طبیعت، بیش از هر چیز نیازمند استمرار، مسئولیتپذیری و همکاری جمعی است.



